صورت ناتوانى و يا سنگينى و حرج در خريد آن طهارت با آب در آن‌جا نيز بر او واجب نخواهد بود . و لكن اگر همين يك ليوان آب دويست تومانى ، در جايى كه آب فراوان است و قيمت چندانى هم ندارد و لكن برحسب تصادف اكنون آبى در دسترس شما نيست مگر اين‌كه يك ليوان آب را مثلًا دويست تومان خريدارى كنيد اين‌جا نيز پرداختن اين مبلغ در دو بعدِ اسراف و مفت خواراندن حرام است ، و اين وضو نيز حرام و يا لااقل باطل است . و بالاخره « فَلَمْ تَجِدُوا » آن گونه آب يافتنى را زمينه‌ى اين واجب دانسته كه از نظر شرعى جايز باشد ، بنابراين پرداخت پولى براى آب وضو در چنان مواردى كه بيشتر از قيمت معمولى آن است هم اسراف و هم مفت خوراندن است نتيجاً در اين فرض نيز حرمتش دو بعدى است ، و آب مجانى با منت نيز مورد وجدان و يافتن آب نيست ، كه چنان تكليفى نسبت به‌مؤمن خلاف احترام ايمانى و از موارد نيافتن آب است كه « وَلِلّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنينَ » هميشه براى مؤمن عزت خواسته است ، و تكليف گرفتن آب وضو يا غسل با منت ، هم بر خلاف عزت مؤمن است ، و هم برمبناى شرافت ايمانى او باعث عسر و يا حرج نيز هست . و بالاخره يافتن و نيافتن آب براى وضو يا غسل تنها در حدود امكان عقلى و عرفى و شرعى است كه همه‌اش امكان شرعى است ، و شما با داشتن آب مباح اگر محظورى ديگر براى طهارت دارى وضو نه براى شما واجب است و نه مباح ، كه اگر در اين صورت وضو گرفتى چون اين وضو شرعى نيست بايستى تيمم نيز بكنى تا عبادتى كه مشروط به‌طهارت است از تو پذيرفته شود . و از جمله دلايل ما براين‌كه وجدان و يافتن آب تنها دسترسى به آن نيست بلكه دسترسى شرعى به‌استعمال آن است خود آيه‌ى مربوطه است كه « وَ إنْ كُنْتُمْ مَرْضى أوْ عَلى سَفَرٍ أوْ جاءَ أحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائطِ أوْ لا مَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعيداً طَيِّباً » ( سوره‌ى مائده ، آيه‌ى 6 ) « اگر بيمار بوديد و يا در حال سفر . . . پس آبى نيافتيد . . . » و پر